1. Anasayfa
2. Sayfalar
3. Üretken Yapay Zeka Politikamız

Kırklareli Üniversitesi

Bilimsel Dergiler Koordinatörlüğü

Üretken Yapay Zekâ (ÜYZ) Kullanım ve Yayın Etiği Politikası

1.  Vizyon ve Temel İlkeler

Bilimsel Dergiler Koordinatörlüğü, akademik yayıncılıkta teknolojik yeniliklerin adaptasyonunu desteklemekle birlikte; bilimsel üretimin merkezine insan emeğini, analitik muhakemeyi ve etik sorumluluğu yerleştirir. Üretken Yapay Zekâ (ÜYZ) araçlarının kullanımı; şeffaflık, hesap verebilirlik ve fikri mülkiyet haklarına saygı ilkeleri çerçevesinde, yalnızca yardımcı bir unsur olarak kabul edilebilir.

2.  Yazarlar İçin Uygulama Kuralları

1. Kabul Edilebilir Destek: ÜYZ araçları, başvuru surecinde verimliliği artırmak ve belirli görevleri kolaylaştırmak için destekleyici bir rol üstlenebilir. Ancak bu kullanım, başvuru sahibinin entelektüel katkısının ve nihai sorumluluğunun yerini almamalıdır. Yazarlar; literatür taraması, dil ve üslup iyileştirme, kodlama yardımı, fikir geliştirme ve beyin fırtınası, veri görselleştirme süreçlerinde ÜYZ araçlarından yararlanabilirler.
2. İnsan Denetimi Zorunluluğu: ÜYZ tarafından üretilen her türlü içerik, makaleye dahil edilmeden önce yazarlar tarafından titizlikle doğrulanmalı, kaynakları kontrol edilmeli ve bilimsel geçerliliği onaylanmalıdır.
3. Yasaklı Faaliyetler: Makalenin özgün değerini oluşturan; kuramsal çerçeve, yöntem tasarımı, bulguların analizi, tartışma ve sonuç bölümlerinin doğrudan ÜYZ sistemlerine yazdırılması, başka çalışmaların izinsiz kullanımı veya intihal, yanıltıcı veya sahte bilgi üretme, gizli veya hassas verilerin ÜYZ araçlarına Girilmesi kesinlikle yasaktır.
4. Yazarlık Hakları: ÜYZ sistemleri, bir çalışmanın fikri sorumluluğunu üstlenemeyeceği ve etik yükümlülük taşıyamayacağı için "yazar" veya "ortak yazar" olarak tanımlanamaz.

3.  Beyan ve Belgelendirme Şeffaflığı

1. Çalışmanın hazırlanmasında önemli ölçüde ÜYZ araçlarından faydalanılmışsa, bu durumun makalenin sonunda yer alan “Etik Beyan” veya “Açıklamalar” bölümünde beyan edilmesi zorunludur. Basit dil bilgisi ve imla kontrolleri için beyan gerekmemektedir.
2. Beyanda; kullanılan aracın ismi, sürümü, kullanım amacı ve yazarın bu süreçteki denetim yöntemi açıkça belirtilmelidir.
3. Örnek: “Bu çalışmanın dilsel düzenlemesi ve görselleştirme aşamasında [X Aracı, Y Sürümü belirtilen amaç doğrultusunda] kullanılmış; sunulan tüm veriler ve analizler yazarlar tarafından doğrulanmıştır.”

4.  Editoryal Süreç ve Hakemlik Etiği

1. Gizlilik Protokolü: Hakemler ve editörler; değerlendirme aşamasındaki taslak metinleri, veri setlerini veya sürece dair yazışmaları, intihal raporu almak ve ÜYZ kullanım tespiti amacı dışında hiçbir koşulda ÜYZ sistemlerine yükleyemez. Bu eylem, gizlilik ilkelerinin ve akademik mahremiyetin ihlali sayılır.
2. Özgün Değerlendirme: Hakem raporları, atanan uzmanın kendi bilimsel yetkinliği ve özgün görüşleri ile hazırlanmalıdır. ÜYZ aracılığıyla sentezlenen veya otomatik oluşturulan raporlar etik ihlal kapsamında değerlendirilir.
3. Denetim Yetkisi: Editörler, şüpheli durumlarda ÜYZ tespit yazılımlarını kullanma, hakem ve yazarlardan ek açıklama talep etme hakkına sahiptir.

5.  Görsel ve Veri İçerikleri

1. ÜYZ ile oluşturulan grafik, tablo veya kavramsal şemalar; nesnel bilimsel gerçekliği yansıtmak zorundadır. Sentetik veri üretimi veya yanıltıcı görsel kullanımı, akademik sahtecilik olarak kabul edilir.
2. ÜYZ ile üretilen her türlü görsel materyalin altında, ilgili aracın kullanıldığına dair bilgilendirme notu bulunmalıdır.

6.  İhlaller ve Yaptırımlar

1. Beyan edilmemiş ÜYZ kullanımı veya yasaklı alanlarda (bulgular, analiz vb.) bu araçların kullanıldığının tespiti durumunda; çalışmanın reddi, yayından çekilmesi ve gerekli durumlarda yazarın kurumuna bildirim yapılması gibi idari yaptırımlar uygulanır.
2. Gizlilik kurallarını ihlal eden veya hakemlik görevini ÜYZ sistemlerine devreden paydaşlarla olan iş birliği derhal sonlandırılır.

7.  Yürürlük ve Güncelleme

Bu politika metni, yapay zekâ teknolojilerindeki küresel gelişmeler, editoryal süreçlerde ortaya çıkan ihtiyaçlar ve uluslararası yayın etiği (COPE vb.) standartları çerçevesinde gözden geçirilir ve güncellenir.